Bacak sağlığı ve dolaşım sistemi dendiğinde akla gelen en temel yardımcı tedavi yöntemlerinden biri varis çoraplarıdır. Tıbbi literatürdeki adıyla “kompresyon çorapları”, damar duvarlarına dışarıdan kontrollü bir basınç uygulayarak kanın kalbe geri dönüşünü kolaylaştırır. Op. Dr. Köksal Dönmez olarak klinik tecrübelerimle gözlemlediğim en önemli nokta, bu çorapların sadece bir aksesuar değil, damar cerrahisinde reçete edilen tıbbi bir araçtır.
Varis Çorabı Nedir?
Varis çorabı (graduated compression stocking / dereceli kompresyon çorabı), bacakta en yüksek basıncı ayak bileğinde uygulayıp yukarı doğru kademeli olarak azaltarak toplardamarlardaki kanın kalbe dönüşünü desteklemeyi hedefleyen medikal bir üründür. Bu prensip; bacaklarda göllenme, şişlik, ağırlık hissi gibi yakınmaları azaltmada ve bazı durumlarda pıhtı riskini düşürmeye yardımcı olmada kullanılır.
Hangi Varis Çorabı Bana Uygun?

Varis çorabında fayda, doğru ölçü ve doğru basınç sınıfı ile yakalanır. Global hasta bilgilendirmelerinde; çorabın bacağınızı sıkıp boğmaması, kıvrılıp katlanmaması ve ciltte sorun oluşturacak şekilde kullanılmaması özellikle vurgulanır.
En doğrusu; bacak ölçüsünün alınması ve basınç seviyesinin şikâyet/klinik duruma göre hekim tarafından belirlenmesidir.
Varis Çorabı Nasıl Giyilir?
Çorabın bacaklar henüz daha az şişken giyilmesini önerir; pratikte bu çoğu kişide sabah zamanına denk gelir.
Giyerken dikkat edilecekler:
- Çorabı kıvırıp rulo yaparak ayağa geçirip aşama aşama yukarı çekmek daha kolay olur.
- Çorabın üst kısmını kıvırıp katlamak “turnike etkisi” yapıp dolaşımı bozabileceğinden önerilmez.
- Parmak uçları ve topuk kısmının doğru oturduğundan emin olun; buruşukluk basıncı dengesizleştirir.
Varis Çorabını Kaç Saat Giyilmelidir?
Kullanım süresi neden takıldığına göre değişir (ameliyat sonrası pıhtı önleme, venöz yetmezlik/varis, ödem vb.). Bu durumda varis çorabını kaç saat giymeniz gerektiğini, ne zaman çıkarmanız gerektiği gibi tüm bilgilendirmeleri klinik durumuna göre varis doktorunuz belirlemektedir.
Varis Çorabı Kullanırken En Sık Yapılan 6 Hata
- Yanlış beden seçmek (fazla sıkı/gevşek)
- Çorabı kıvırmak-katlanmak
- “Daha iyi olsun” diye iki çorabı üst üste giymek (hekim önermediyse)
- Ciltte yara/kızarıklık varken kontrolsüz devam etmek
- Düzenli yıkama-bakımı ihmal etmek (elastik yapı bozulabilir)
- Şikâyet artarken “normaldir” deyip değerlendirmeyi geciktirmek
Varis Çorabı Nasıl Çalışır?
Kaliteli bir varis çorabı “kademeli basınç” prensibiyle çalışır. Basınç ayak bileğinde en yüksek seviyededir ve yukarıya doğru çıktıkça azalır. Bu mekanizma, yerçekiminin etkisiyle aşağıda göllenen kanın yukarı itilmesini sağlar; böylece bacaklardaki şişkinlik, ağrı ve ağırlık hissi minimize edilir.
Varis Çorabı Kullanırken Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

Varis çorabından maksimum verim alabilmek için kullanım şekli, en az çorabın kalitesi kadar önemlidir.
- Sabah İlk İş: Bacaklar henüz şişmemişken, yataktan kalkmadan giyilmesi en idealidir.
- Cilt Kuruluğu: Çorabı giymeden önce bacaklarınızın tamamen kuru olduğundan emin olun. Islak veya nemli ciltte çorabı yukarı çekmek doku hasarına yol açabilir.
- Katlanmalara Dikkat: Çorabın üzerinde oluşan katlanmalar, o bölgede aşırı basınca neden olarak kan akışını engelleyebilir. Kumaşın bacak üzerinde pürüzsüzce yayıldığından emin olunmalıdır.
- Gece Kullanımı: Doktorunuz aksini belirtmediği sürece, yatay pozisyonda yerçekimi etkisi azaldığı için gece yatarken çoraplar çıkarılmalıdır.
Gebelikte Varis Çorabı Kullanımı Yararlı mı?
Hamilelik döneminde artan kan hacmi ve hormonal değişimler bacak damarlarını zorlar. Doğru ölçüde kullanılan koruyucu varis çorapları, kalıcı varis oluşumunu engellemede en büyük yardımcıdır. Uzman hekim kontrolünde gebelik sürecinde belli aralıklarla varis çorabı giyilmesi yararlı olacaktır.
Ameliyat Sonrası Varis Çorabı Ne Kadar Süre Giyilmeli?
Lazerle varis tedavisi veya klasik cerrahi sonrası iyileşme sürecini hızlandırmak adına çorap kullanımı hayati önem taşır. Genellikle ilk birkaç hafta kesintisiz kullanım önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları

1) Varis çorabı hangi varis tiplerinde işe yarar, her variste şart mı?
Varis çorabı; özellikle kronik venöz yetmezlik, bacakta şişlik, ağrı ve ağırlık hissi olan hastalarda semptomları azaltmaya yardımcı olur. Ancak her varis hastasında tek tedavi yöntemi değildir. İleri derece varislerde veya komplikasyon gelişmiş durumlarda ek tedaviler gerekebilir. Bu nedenle kullanım kararı hekim değerlendirmesi sonrası verilmelidir.
2) Varis çorabı basınç sınıfı nasıl seçilir, “en sıkı olan” daha mı iyi?
Basınç sınıfı hastalığın derecesine göre belirlenir. Daha yüksek basınç her zaman daha iyi anlamına gelmez. Yanlış ve gereğinden yüksek basınç dolaşımı olumsuz etkileyebilir. Doğru basınç seçimi için bacak ölçüsü alınmalı ve hekim önerisi doğrultusunda ürün tercih edilmelidir.
3) Varis çorabı sabah mı giyilir, gün içinde ne zaman çıkarılır?
Genellikle sabah, bacaklar henüz şişmemişken giyilmesi önerilir. Gün boyunca kullanılır ve akşam çıkarılır. Ancak kullanım süresi; ameliyat sonrası pıhtı önleme, gebelik veya kronik venöz yetmezlik gibi durumlara göre değişebilir.
4) Varis çorabı gece yatarken takılır mı, hangi durumlarda önerilir?
Çoğu varis hastasında gece yatarken çıkarılması önerilir. Ancak bazı özel durumlarda (örneğin belirli ameliyat sonrası dönemlerde) doktorunuz farklı bir kullanım süresi planlayabilir. Bu nedenle kişisel tıbbi plana uyulmalıdır.
5) Diz altı mı diz üstü mü, hamilelikte hangi model tercih edilir?
Varisin yaygınlığına göre model seçilir. Sadece alt bacakta varis varsa diz altı yeterli olabilir; uyluk bölgesinde yayılım varsa diz üstü modeller tercih edilir. Gebelikte ise özel hamile tipi varis çorapları önerilebilir.
6) Varis çorabı yazın nasıl kullanılır, terleme ve kaşıntı olursa ne yapılır?
Yaz aylarında terleme artabilir. Pamuk içerikli veya daha ince dokulu medikal çoraplar tercih edilebilir. Cilt temizliğine dikkat edilmeli, kızarıklık veya tahriş gelişirse doktora danışılmalıdır.
7) Varis çorabı kaç ayda bir değiştirilir, elastikliği ne zaman bozulur?
Medikal varis çorapları düzenli kullanımda zamanla elastikiyetini kaybedebilir. Genellikle birkaç ayda bir yenilenmesi önerilir. Günlük yıkama ve uygun bakım, çorabın etkinliğini korumasına yardımcı olur.





















