Varis, toplardamarların genişleyip kıvrımlı hâle gelmesiyle ortaya çıkan ve hem estetik açıdan rahatsızlık veren hem de sağlık açısından ciddi sonuçlara yol açabilen yaygın bir damar hastalığıdır. Günümüzde özellikle bacak varisleri, toplardamar yetmezliği, örümcek ağı damarları ve kılcal damar çatlamaları, arama motorlarında en çok araştırılan konular arasında yer almaktadır.

Peki varis en çok kimlerde görülür? Hangi risk grupları varis gelişimi açısından daha yüksek tehlike altındadır? Klinik deneyimlerim ve güncel bilimsel veriler doğrultusunda varis hastalığının en sık görüldüğü kişileri detaylı şekilde ele aldım.

1. Genetik Yatkınlığı Olanlar (Ailede Varis Öyküsü)

Varisin en güçlü risk faktörü genetik yatkınlıktır.

• Annesinde, babasında veya yakın akrabalarında varis bulunan kişilerde
• Toplardamar kapakçık yapısı doğuştan zayıf olan bireylerde
• Ailevi damar genişleme problemi olanlarda

varis gelişme ihtimali %70’e kadar çıkmaktadır.

Bu nedenle “Varis neden olur?” sorusunun en temel cevabı genetik yapıdır.

2. Uzun Süre Ayakta Kalan Meslek Grupları

Arama hacmi en yüksek konulardan biri: “Ayakta durmaktan varis olur mu?”

Evet, uzun süre ayakta kalmak bacak toplardamarlarına baskıyı artırır ve varis oluşumunu kolaylaştırır.

Risk altındaki meslekler:

• Öğretmenler
• Kuaförler
• Garsonlar
• Fabrika çalışanları
• Cerrahlar ve sağlık personeli
• Güvenlik görevlileri

Gün içinde uzun saatler ayakta duran kişilerde bacaklarda şişlik, ağrı, damar belirginleşmesi sık görülür.

3. Uzun Süre Oturanlar (Masa Başı Çalışanları)

Varisin sadece ayakta duranlarda değil, uzun süre oturan kişilerde de sık görüldüğünü bilmek önemlidir.

• Ofis çalışanları
• Bilgisayar başında uzun saatler geçirenler
• Şoförler
• Çağrı merkezi çalışanları

hareketsizlik nedeniyle bacak dolaşımı yavaşlar, toplardamar basıncı artar ve varis gelişimi hızlanır.

4. Fazla Kilolu ve Obez Bireyler

Obezite, arama hacmi yüksek risk faktörlerinden biridir.

Fazla kilo:

• Bacaktaki venöz basıncı artırır
• Toplardamar kapakçıklarının çalışmasını zorlaştırır
• Dolaşımı yavaşlatır

Bu nedenle kilolu bireylerde varis daha erken yaşta ve daha şiddetli görülür.

5. Hamilelik Dönemindeki Kadınlar

Hamilelikte hormonal değişiklikler ve rahmin büyümesi nedeniyle bacak toplardamarlarında baskı artar.

Hamilelikte:

• Progesteron hormonunun etkisiyle damar duvarları gevşer
• Artan kan hacmi damarları zorlar
• Bacaklarda ödem ve damar genişlemesi sık görülür

Bu nedenle gebeler varis açısından yüksek riskli gruptur. Özellikle ikinci ve üçüncü trimesterde şikâyetler artabilir.

6. Hormonal Değişiklik Yaşayan Kadınlar

Kadınlarda varis görülme oranı erkeklere göre yaklaşık 3 kat daha fazladır. Bunun en önemli nedeni hormonlardır.

Risk artışı görülen dönemler:

• Doğum kontrol hapı kullanımı
• Menopoz dönemi
• Adet döngüsünde hormon değişimleri

Östrojen ve progesteron toplardamar duvarını etkileyerek varisin gelişimine zemin hazırlar.

7. Hareketsiz Yaşam Sürenler

Sedanter yaşam tarzı, modern çağın en büyük problemlerinden biri.

Hareketsizlik:

• Toplardamarlarda kanın göllenmesine
• Kapakçıkların zamanla zayıflamasına
• Bacaklarda şişlik, ağrı, ağırlık hissine

neden olur.

Düzenli yürüyüş yapan bireylerde varis gelişme riski belirgin şekilde azalır.

8. Fazla Sıcak Ortamlarda Çalışan veya Zaman Geçirenler

Sıcak ortam damarların genişlemesine neden olur. Bu nedenle:

• Fırın çalışanları
• Sauna ve hamamda uzun kalanlar
• Aşırı sıcak iklimde yaşayanlar

varis açısından risk altındadır.

Sıcak ortam damar genişlemesini artırarak varis şikâyetlerini kötüleştirir.

9. Yaş Faktörü

Yaş ilerledikçe toplardamar duvarları elastikiyetini kaybeder. Özellikle:

40 yaş sonrası

50 yaş üzeri bireylerde

varis daha sık ortaya çıkar ve daha belirgin seyreder.

Varis Belirtileri Kimlerde Daha Şiddetli Görülür?

Riskli gruplarda belirtiler daha erken ve yoğun ortaya çıkar:

• Bacaklarda ağrı ve yanma
• Kabarık damar görünümü
• Gece krampları
• Ayakta kalınca artan yorgunluk hissi
• Bileklerde ve ayakta şişme
• Kaşıntı ve cilt renginde koyulaşma

Bu belirtiler ilerlerse venöz yetmezlik, damar iltihabı, cilt yaraları gibi ciddi problemler ortaya çıkabilir.

Varis Kimlerde Daha Tehlikelidir?

Özellikle:

• Diyabet hastalarında
• Sigara kullananlarda
• Obez bireylerde
• Venöz yetmezliği ilerlemiş olanlarda
• Uzun süre hareketsiz kalanlarda

varis, daha hızlı ilerleyerek komplikasyonlara yol açabilir.

Sonuç: Varis Riskinizi Bilmek, Erken Tanı İçin Anahtardır

Varis, doğru zamanda fark edildiğinde ameliyatsız yöntemlerle bile tedavi edilebilen bir hastalıktır. Kimlerin risk altında olduğunu bilmek, erken tanı ve doğru tedavi için büyük avantaj sağlar.

Siz de varis belirtileri yaşıyorsanız veya risk grubunda olup olmadığınızı öğrenmek istiyorsanız, detaylı bir damar muayenesi için kliniğime başvurabilirsiniz.

Op. Dr. Köksal Dönmez – Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı